شمس الدين محمد بن محمود آملي

50

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

چهار و پنج يا غير متوالى چون چهار و شش متساوى باشند . و از خواص اعداد متوالى از واحد آنست كه اگر يكى بر عدد اخير افزايند و در نيمه عده اعداد ضرب كنند مثل مبلغ مجموع اعداد باشد چنان كه اگر يكى بر هشت افزايند و در نيمه هشت ضرب كنند سى و شش كه حاصلست مساوى جميع اعداد هشت گانه باشد . و اگر يكى بر نه افزايند و در نيمه نه كه چهار و نيم است ضرب كنند و چهل و پنج كه حاصل است مساوى اعداد نه گانه بود . و از خواص متوالى از واحد يا غير واحد آنكه چون طرفين را در نيمه عده اعداد ضرب كنند مبلغ مساوى آن اعداد بود چنان كه متواليه از سه تا هفت ، سه را با هفت اعنى ده در دو و نيم ضرب كنيم حاصل اعنى بيست و پنج مجموع اين اعداد بود . و از خواص جميع اين آنكه اعداد متتاليه كه تفاضل آن‌ها به واحد بود يا بعدد معين از اعداد هرگاه كه از عده آن يكى اسقاط كنند و باقى را در عدد تفاضل ضرب كنند و اول اعداد خواه واحد بود و خواه عددى از اعداد بر آن افزايند مبلغ عدد اخير بود از آن‌ها و چون آن عدد را با اول جمع كنند و در عده اعداد ضرب كنند و مبلغرا تنصيف كنند يا در نصف آنعده ضرب كنند حاصل مجموع آن اعداد بود . مثلا ده عدد كه اول آن سه بود و تفاضل پنج ، خواهيم كه مجموع آن معلوم كنيم يكى را از ده نقصان كنيم و باقى را در پنج ضرب كنيم و حاصل را كه چهل و پنجست به اول اعداد كه سه است جمع كنيم چهل و هشت باشد و اين آخر اعداد است . پس سه بر آن بيفزائيم و مبلغرا اعنى پنجاه و يك . در نصف عده اعنى پنج ضرب كنيم حاصل اعنى دويست و پنجاه و پنج مساوى مجموع آن اعداد بود و آن اعداد اينست :